Ένας φιλελεύθερος μεταρρυθμιστής

Ελάχιστα πράγματα θα μπορούσαν να προστεθούν στα πλείστα όσα ειπώθηκαν για τον πολιτικό βίο του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Τα έργα και οι μέρες του έχουν (εδώ και καιρό) περάσει στη δικαιοδοσία των ιστορικών. Εάν ωστόσο αξίζει να σταθούμε λίγο περισσότερο σε κάποια συνιστώσα της πολυδιάστατης παρουσίας του που ενδεχομένως δεν αναλύθηκε επαρκώς, αυτή θα ήταν το ιδεολογικό του στίγμα. Συνέχεια ανάγνωσης «Ένας φιλελεύθερος μεταρρυθμιστής»

βιβλιοπαρουσίαση: Ο λόγος της αντιμεταρρύθμισης

Άλμπερτ Χίρσμαν, Αντιδραστική Ρητορική- αντίστροφο αποτέλεσμα, ματαιότητα, διακινδύνευση (μετάφραση: Κώστας Σπαθαράκης), Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 215 σελ.

 

xirsman

 

Ο γερμανός πολιτικός οικονομολόγος Άλμπερτ Χίρσμαν (1915-2012) υπήρξε μία από τις πλέον ενδιαφέρουσες προσωπικότητες της ευρωπαϊκής διανόησης στον εικοστό αιώνα. Η προσωπική του ζωή ταυτίστηκε με την πολιτική ιστορία της εποχής του. Γόνος εβραϊκής οικογένειας του Βερολίνου, εγκατέλειψε τη ναζιστική Γερμανία και σπούδασε οικονομικά, διοικητικές επιστήμες και στατιστική κατά σειρά σε Γαλλία, Βρετανία, Ιταλία. Έλαβε μέρος στον ισπανικό εμφύλιο πολεμώντας στις γραμμές του αντισταλινικού POUM. Κατατάχτηκε στο γαλλικό στρατό και συμμετείχε ενεργά στη γαλλική αντίσταση κατά των Γερμανών, συνδράμοντας στη διαφυγή από τη Γαλλία περισσότερων από δύο χιλιάδες ανθρώπους που κινδύνευαν να συλληφθούν (ανάμεσά τους οι Χάνα Άρεντ, Μαρσέλ Ντυσάμπ και Αντρέ Μπρετόν).

Μετά τον πόλεμο εργάστηκε στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ,  σύντομα όμως έστρεψε το ενδιαφέρον του στα ζητήματα των οικονομικών μεταρρυθμίσεων σε αναπτυσσόμενες χώρες, ταξιδεύοντας και ζώντας κυρίως στη Λατινική Αμερική (κύρια στην Κολομβία) αλλά και στην Αφρική και την Ινδία. Καρπός των αναζητήσεων του υπήρξε το πολυδιαβασμένο έργο του Στρατηγική της Οικονομικής Ανάπτυξης (1958), στο οποίο επισημαίνει ότι η ανάπτυξη είναι πρώτιστα ζήτημα ενδογενών παραγόντων και όχι εξωτερικά επιβαλλόμενων πολιτικών. Ο Χίρσμαν επέστρεψε το 1956 στις ΗΠΑ όπου δίδαξε στα μεγαλύτερα ακαδημαϊκά ιδρύματα (Γέιλ, Χάρβαρντ, Κολούμπια, Πρίνστον). Συνέχεια ανάγνωσης «βιβλιοπαρουσίαση: Ο λόγος της αντιμεταρρύθμισης»

Δημόσιες δαπάνες και ιδιωτικά έξοδα

 Το ύψος των δημοσίων δαπανών δεν συναρτάται πάντοτε με την αποτελεσματικότητά τους. Χαρακτηριστικό, και μάλλον διαχρονικό, παράδειγμα οι δημόσιες δαπάνες στη χώρα μας όπου η (προ της κρίσης) αύξηση της χρηματοδότησής τους δεν οδήγησε στη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών. Έτσι, το 2009 οι συνολικές δαπάνες υγείας στην Ελλάδα έφτασαν σε επίπεδο αντίστοιχο με αυτό της ευρωζώνης χωρίς οι διατιθέμενοι πόροι να οδηγούν σε ουσιαστική αναβάθμιση της υγειονομικής περίθαλψης. Αλλά και οι δαπάνες για την τριτοβάθμια εκπαίδευση ήταν αυξημένες συγκριτικά με τις αντίστοιχες των χωρών της ευρωζώνης (0,91% έναντι 0,83%) αφήνοντας όμως μάλλον ανεπηρέαστη την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Συνέχεια ανάγνωσης «Δημόσιες δαπάνες και ιδιωτικά έξοδα»

βιβλιοπαρουσίαση: Στη σκιά της δημοκρατίας

JanWerner Müller, Τι είναι ο Λαϊκισμός; (μετάφραση: Δημήτρης Αντωνίου), εκδόσεις Πόλις, 2017, 162 σελ.

 μιλερ

Ο λαϊκισμός είναι μία από τις πλέον διαδεδομένες λέξεις στην δημόσια συζήτηση των τελευταίων ετών. Φαίνεται ωστόσο να εγγράφεται στο Μεγάλο Πολιτικό Λεξικό των Ατυχών Όρων, στο μακρύ εκείνο κατάλογο των εννοιών που η συνεχής χρήση τους τις καθιστά κενές νοήματος όπως είναι, μεταξύ άλλων, ο «ιμπεριαλισμός», η «δημοκρατία» και η «δικαιοσύνη». Οι αρνητικές συνδηλώσεις του λαϊκισμού (κυρίως η ταύτιση του με τη δημαγωγία) τον καθιστούν συνηθισμένη κατηγορία ανάμεσα σε πολιτικούς αντιπάλους χωρίς κάποια αναλυτική χρησιμότητα. Έτσι, αυτή η ασαφής και προβληματική εννοιολόγηση δημιουργεί την ανάγκη ορισμού του λαϊκισμού προκειμένου να αποφεύγονται παρεξηγήσεις επιζήμιες στο δημόσιο διάλογο. Συνέχεια ανάγνωσης «βιβλιοπαρουσίαση: Στη σκιά της δημοκρατίας»

βιβλιοπαρουσίαση: Το ψέμα του ολοκληρωτισμού

Czeslaw Milosz, Αιχμάλωτη Σκέψη, (μετάφραση: Ανδρέας Παππάς), εκδόσεις Παπαδόπουλος, 2017, 303 σελ.

Τα ολοκληρωτικά καθεστώτα άφησαν πίσω τους εκατόμβες νεκρών, ποταμούς αίματος και εκατομμύρια κατεστραμμένες ζωές. Ωστόσο, η βίαιη και αναλώσιμη αντιμετώπιση της ανθρώπινης ζωής, αποτρόπαιη και αδιανόητη, δεν ήταν το κύριο χαρακτηριστικό των ολοκληρωτικών καθεστώτων. Η Ιστορία είναι η αυτοβιογραφία ενός τρελού, έγραφε ο ρώσος συγγραφέας Αλεξάντρ Χέρζεν, και πραγματικά στις οργανωμένες κοινωνίες ποτέ δεν έλειψαν η απάνθρωπα στυγνή και η αχρείαστα βίαιη εκμετάλλευση της ανθρώπινης ζωής.Ο ολοκληρωτισμός όμως προχώρησε βαθύτερα από κάθε άλλο αυταρχικό καθεστώς μετατρέποντας τους δυστυχείς πολίτες σε ζωντανούς-νεκρούς. Από τον «σοβιετικό άνθρωπο» πίσω από το σιδηρούν παραπέτασμα μέχρι το «νέο άνθρωπο» του τρίτου Ράιχ, ο ολοκληρωτισμός επιχείρησε να ελέγξει κάθε πτυχή της ανθρώπινης συμπεριφοράς, επιδιώκοντας τη συντριβή κάθε εκδήλωσης ατομικότητας και έκφρασης δημιουργίας με στόχο την επιβολή μιας ισοπεδωτικής και καταθλιπτικής ομοιομορφίας. Συνέχεια ανάγνωσης «βιβλιοπαρουσίαση: Το ψέμα του ολοκληρωτισμού»

Εθνομπολσεβίκοι

Η πρόσφατη στάση του τροτσκιστή υποψηφίου Ζαν-Λικ Μελανσόν να αποφύγει να στηρίξει τον Εμανουέλ Μακρόν στον δεύτερο γύρο των γαλλικών προεδρικών εκλογών προκάλεσε αίσθηση. Από κοντά οι ευρωβουλευτές του ΚΚΕ, της ΧΑ, τρεις του ΣΥΡΙΖΑ και της ΛΑΕ, αρνήθηκαν να υιοθετήσουν το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τον τερματισμό της κρατικής βίας, την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων και την προκήρυξη εκλογών στη Βενεζουέλα του Μαδούρο. Γεγονότα φαινομενικά διαφορετικά, όχι όμως πλήρως αντιθετικά. Συνέχεια ανάγνωσης «Εθνομπολσεβίκοι»

Εφαρμοσμένος λαϊκισμός

Τα θλιβερά γεγονότα που αυτές τις μέρες λαμβάνουν χώρα στη Βενεζουέλα δεν αποτελούν απλά τις προφανείς συνέπειες της αντιδημοκρατικής και πλήρως αποτυχημένης διακυβέρνησης του προέδρου Νικολάς Μαδούρο. Αντίθετα, πρέπει να ιδωθούν ως η κατάληξη μιας προδιαγεγραμμένης πολύχρονης πορείας προς τον αυταρχισμό. Ειδικότερα, οι πολίτες της Βενεζουέλας βιώνουν σήμερα με επώδυνο τρόπο τη «διάψευση της λαϊκιστικής υπόσχεσης» (για να δανειστούμε τον όρο του μελετητή του λαϊκιστικού φαινομένου Κας Μούντε) που αντιπροσωπεύει στη χώρα ο τσαβισμός. Συνέχεια ανάγνωσης «Εφαρμοσμένος λαϊκισμός»