Από πού πάνε για την ανάπτυξη;

Η Ελλάδα οδεύει, μέσα σε ένα περιβάλλον υψηλής αβεβαιότητας, στην ολοκλήρωση του τρίτου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής (Μνημόνιο ΙΙΙ). Στα προηγούμενα χρόνια οι διαδοχικές κυβερνήσεις, με διαφορετικό βαθμό επιτυχίας, συμμάζεψαν τα δημόσια οικονομικά και εισήγαγαν μία σειρά μεταρρυθμίσεων με στόχο τον εξορθολογισμό των εγχώριων αγορών και της διοικητικής μηχανής. Η βαθιά κρίση όμως άφησε έντονο το κοινωνικό αποτύπωμά της με κυριότερο την υψηλή ανεργία και την ακραία φτώχεια. Σήμερα η προτεραιότητα πρέπει να είναι η τροχοδρόμηση της οικονομίας σε υψηλούς, δυναμικούς ρυθμούς ανάπτυξης, οι οποίοι θα αποκλιμακώσουν το δημόσιο χρέος και θα δημιουργήσουν τον απαιτούμενο δημοσιονομικό χώρο για την άσκηση μίας αποτελεσματικότερης κοινωνικής πολιτικής και την υλοποίηση αναγκαίων δημόσιων επενδύσεων. Και κυρίως θα μετριάσουν τα υψηλά ποσοστά ανεργίας καθώς, με τους σημερινούς ρυθμούς μείωσής της, η ανεργία θα επανέλθει στα προ κρίσης επίπεδα το 2030. Συνέχεια ανάγνωσης «Από πού πάνε για την ανάπτυξη;»

Advertisements

Οι προοπτικές της ανάπτυξης

Γράφοντας στο Βήμα της εποχής (9/9/1948), λίγο πριν από την εκκίνηση της εφαρμογής του Σχεδίου Μάρσαλ, ο Ξενοφών Ζολώτας υπογράμμισε τη σημασία της αποτελεσματικής αξιοποίησης της εξωτερικής οικονομικής συνδρομής μέσα από την εφαρμογή ενός σχεδίου για την ανασυγκρότηση της χώρας το οποίο, «θα ενθουσιάση και τους χρηματοδότας μας και τον λαόν μας, θα επιτύχη το θαύμα της οικονομικής μας ορθοποδήσεως». Πραγματικά, παρά τους σημαντικούς πόρους που συνέρευσαν στην ελληνική οικονομία την επόμενη πενταετία, τα αποτελέσματα δεν ανταποκρίθηκαν στους επιθυμητούς στόχους. Συνέχεια ανάγνωσης «Οι προοπτικές της ανάπτυξης»

Η κανονικότητα του ΣΥΡΙΖΑ

(σε συνεργασία με το Μάνο Ματσαγγάνη)
Παρακολουθούμε με ενδιαφέρον τη ζωηρή συζήτηση των ημερών αναφορικά με τον μελλοντικό μετασχηματισμό του ΣΥΡΙΖΑ στην κατεύθυνση της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, παρά το γεγονός ότι αυτή η συζήτηση εκπορεύεται περισσότερο από διανοητές της Κεντροαριστεράς και δεν αποτελεί έναν διακηρυγμένο στόχο του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό που υπονοείται είναι η αναγκαιότητα να συμβάλει ο ΣΥΡΙΖΑ στην επιστροφή της χώρας σε μια μορφή κανονικότητας. Διότι αν η διαφαινόμενη ολοκλήρωση του προγράμματος προσαρμογής σηματοδοτεί, υπό προϋποθέσεις, την έξοδο της χώρας από μια επώδυνη «κατάσταση εξαίρεσης» στο πεδίο της οικονομίας, στο πολιτικό πεδίο συνεχίζουν να κυριαρχούν, με σχεδόν αποκλειστική ευθύνη της κυβέρνησης, η πολιτική αβεβαιότητα, η κακοποίηση των θεσμών, ο συγκρουσιακός λόγος.

Συνέχεια ανάγνωσης «Η κανονικότητα του ΣΥΡΙΖΑ»

Το ελληνικό δημόσιο χρέος και η γερμανική στάση

Σχεδόν δέκα χρόνια από την ευρωπαϊκής οικονομικής κρίσης, η Ευρωζώνη συνεχίζει να αναζητά μία λειτουργική ισορροπία ανάμεσα στην (κατά κύριο λόγο γερμανική) απαίτηση για αυξημένη δημοσιονομική υπευθυνότητα και τον απαιτούμενο επιμερισμό κινδύνων που προβάλουν, σε διαφορετικό βαθμό, τα κράτη-μέλη της. Στην περίπτωση της ελληνικής κρίσης του δημόσιου χρέους που βρέθηκε στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών ανταγωνισμών, η γερμανική στάση συνεχίζει να υπαγορεύεται από τις βασικές αρχές της οικονομικής φιλοσοφίας της. Ανάμεσα σε αυτές κυριαρχούν η αποτροπή του «ηθικού κινδύνου», όπου η διαγραφή χρέους  αντιμετωπίζεται ως ενθάρρυνση ηθικά κατακριτέων συμπεριφορών καθώς και οι πολιτικές της λιτότητας ως επιθυμητές επιλογές δημοσιονομικής διαχείρισης. Σε αυτές τις αρχές, παρά τις επιμέρους διαφοροποιήσεις τους, συμφωνούν οι συντηρητικοί Χριστιανοδημοκράτες με τους σοσιαλδημοκράτες του SPD. Συνέχεια ανάγνωσης «Το ελληνικό δημόσιο χρέος και η γερμανική στάση»

Ο δρόμος προς την ανάπτυξη

9789605245023

 

Δημήτρης Βαγιανός, Νίκος Βέττας, Κώστας Μεγγήρ και Χριστόφορος Πισσαρίδης (επιμ.), Πέρα από τη Λιτότητα: Για μια νέα δυναμική στην ελληνική οικονομία, 2017, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 792 σελ.

 

«Η ορθή απάντηση σχεδόν σε κάθε οικονομικό ερώτημα είναι: εξαρτάται.»

Dani Rodrik, Economics Rules

Ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός της ελληνικής οικονομίας που κορυφώθηκε το 2009 επέβαλε την εφαρμογή ενός αυστηρού προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής (Μνημόνιο Ι) προκειμένου να αποφευχθεί μία πιθανή άτακτη χρεοκοπία με προφανείς καταστροφικές συνέπειες για τη χώρα. Οι πολιτικές της λιτότητας (politics of austerity) οδήγησαν στην εξαφάνιση του δημοσιονομικού ελλείμματος και την επίτευξη σημαντικών πλεονασμάτων.[1] Το τίμημα όμως της επιτυχούς προσαρμογής σε όρους ευημερίας υπήρξε βαρύ. Η (αναπόφευκτη) συρρίκνωση της δημόσιας οικονομίας, η ακολουθούμενη διαδικασία της εσωτερικής υποτίμησης, αλλά και οι παρατηρούμενες αστοχίες στο σχεδιασμό των Προγραμμάτων[2], βάθυναν την ύφεση αφήνοντας βαθιά σημάδια στο σώμα της ελληνικής κοινωνίας. Η ελληνική οικονομία απώλεσε την εξαετία 2010-2016 το 25% του ΑΕΠ της, οι άνεργοι έφτασαν τα 1,35 εκατομμύρια, οι ανισότητες διευρύνθηκαν και το 1/3 των πολιτών βρέθηκε κάτω από το όριο της φτώχειας (=ετήσιο εισόδημα κάτω των 4.608€).   Συνέχεια ανάγνωσης «Ο δρόμος προς την ανάπτυξη»

Ζητείται θαύμα

(σε συνεργασία με τον Πάνο Καζάκο)

Η χώρα οδεύει στην ολοκλήρωση του τρέχοντος προγράμματος οικονομικής προσαρμογής. Στην πολύχρονη περίοδο που προηγήθηκε των διαδοχικών Μνημονίων επιτεύχθηκαν σημαντικοί στόχοι. Βέβαια, πολλά θα μπορούσαν (και έπρεπε) να γίνουν διαφορετικά. Ας μην έχουμε όμως κι άλλες αυταπάτες. Χωρίς τις δανειακές συμβάσεις και τα μέτρα που τις συνόδευσαν, η Ελλάδα θα ακολουθούσε μια προδιαγεγραμμένη πορεία καταστροφικής χρεοκοπίας. Ταυτόχρονα όμως μένουν ακόμη πολλά να γίνουν. Οι επίμονες υστερήσεις της οικονομίας αντανακλώνται στις σημερινές αναιμικές αναπτυξιακές επιδόσεις της. Συνέχεια ανάγνωσης «Ζητείται θαύμα»

Η fata morgana της «καθαρής εξόδου» στις αγορές

σε συνεργασία με τον Πάνο Καζάκο

 

Η χώρα πέρασε στην τελική φάση εφαρμογής του (τρίτου) μνημονίου που τελειώνει, αν όλα πάνε καλά, τον Αύγουστο του 2018. Κατά τη γνώμη μας ήταν ευτύχημα για τον τόπο ότι η κυβέρνηση συμφώνησε με τους εταίρους ένα τρίτο πρόγραμμα προσαρμογής και εγκατέλειψε στην πράξη, έστω με προχειρότητες και κουτοπόνηρες άμυνες, το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης και τον λαϊκισμό με το ψευδεπίγραφα αριστερό πρόσημο.

Απέτρεψε έτσι την άτακτη χρεοκοπία, το χάος μιας απότομης εξόδου από το ευρώ και μια νέα καθίζηση του εισοδήματος. Πιθανόν, μάλιστα, το αριστερό πρόσημο, που ακόμα προβάλλει σε επίπεδο ρητορικής και συμβολικών κινήσεων, διευκόλυνε την εφαρμογή του μνημονίου της. Η απόφαση ήταν λοιπόν γενικά ορθή σε όρους οικονομικής ορθοδοξίας και πολιτικού ρεαλισμού.

Συνέχεια ανάγνωσης «Η fata morgana της «καθαρής εξόδου» στις αγορές»