Βιβλιοπαρουσίαση: το αλκοόλ της έμπνευσης

Dolores Payas, Πίνοντας με τον Πάτρικ Λη Φέρμορ, εκδόσεις Key Books, Αθήνα, 110 σελ.

Ο αμερικανός Ρέι Μπράντμπερι, συγγραφέας του εμβληματικού έργου Φαρενάιτ 451, συνήθιζε να λέει σκωπτικά ότι «η μπύρα είναι για τους διανοούμενους και είναι κρίμα να την πίνουν τόσοι ηλίθιοι». Πραγματικά, από τις ατελείωτες ποσότητες τζιν του Φιτζέραλντ μέχρι τα πολυάριθμα μοχίτο του Χέμινγουεϊ και τη μπύρα του Στήβεν Κινγκ, το αλκοόλ στάθηκε πιστός σύντροφος μεγάλου πλήθους ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών. Για ορισμένους αποτέλεσε απαραίτητη πηγή έμπνευσης, για κάποιους άλλους μία οδό διαφυγής από προσωπικούς δαίμονες και για μερικούς απλά το μοτίβο της δημιουργικής του ζωής.

Στην τελευταία κατηγορία ανήκε ο κορυφαίος ταξιδιωτικός συγγραφέας Πάτρικ Λη Φέρμορ (1915-2011). «Μουσωνικός» πότης- κατά δήλωσή του-, το αλκοόλ (από τον πλέον ταπεινό οίνο ως το πιο εκλεπτυσμένο ουίσκι) δεν έλειψε στιγμή σε κάθε δραστηριότητά του περιπετειώδους βίου του. Μιας διαρκούς περιπέτειας που τον έφερε, συχνά πεζοπορώντας, από τη Βρετανία στην κεντρική Ευρώπη, από την κεντρική Αμερική στην Καραϊβική και από τα Βαλκάνια στα βουνά της εμπόλεμης Κρήτης. Καρπός των ασταμάτητων περιηγήσεων του υπήρξε ένα εξαιρετικά πλούσιο σε εικόνες και εκφραστικά μέσα συγγραφικό έργο όπου ξεχωρίζουν η Εποχή της Δωρεάς, ο Ατέλειωτος Δρόμος και βέβαια η Μάνη.

Τελικός προορισμός του Φέρμορ υπήρξαν οι ελαιώνες της μεσσηνιακής Μάνης και η αγαπημένη του Καρδαμύλη. H Ντολόρες Παγιάς, συγγραφέας,  σεναριογράφος και μεταφράστρια πολλών βιβλίων του Φέρμορ στα ισπανικά (και η οποία ακολούθησε τα βήματα του περνώντας σήμερα κι αυτή μεγάλο μέρος του χρόνου της στη Μάνη), περιγράφει με υπέροχο τρόπο στιγμές που μοιράστηκε με το βρετανό συγγραφέα στο σπίτι της Καρδαμύλης. Εκεί όπου ο Φέρμορ έζησε περιστοιχισμένος από τα πολυάριθμα βιβλία (και τις γάτες) του:

«Τα βιβλία πρωταγωνιστούσαν στο μεγαλύτερο μέρος των συζητήσεων και ήταν πανταχού παρόντα στο σπίτι […] Τα ράφια έφταναν μέχρι το ταβάνι· για να φτάσεις τα βιβλία που ήταν στα ψηλότερα ράφια, ήταν φυσικό να ποδοπατήσεις τους καναπέδες και να ανέβεις στις ράχες τους. Και εκεί όπου δεν είχε έπιπλα για να σκαρφαλώσουμε χρησιμοποιούσαμε μια παλιά ξύλινη σκάλα από την Ινδία». (σελ. 25).

Η σχεδόν ολοκληρωτική απώλεια της όρασης, αλλά και η σταδιακή εξασθένιση της μνήμης του, δεν στάθηκε ικανή να τον απομακρύνει από τη δραστηριότητα του διαβάσματος στο οποίο επιδιδόταν με κάθε δυνατό τρόπο: «Πάνω στο γραφείο του είχε ένα καλαθάκι από λυγαριά γεμάτο γυαλιά οράσεως και μεγεθυντικούς φακούς». (σελ. 36)

 

19182011_1572111836166575_1137896711_o

 

Στη (σήμερα επισκέψιμη) πέτρινη κατοικία που έχτισε τη δεκαετία του ’60 και έζησε με τη δεύτερη γυναίκα του Τζόαν και με τη ζεστή φροντίδα της οικονόμου και πολύτιμης φίλης του Ελπίδας Μπελογιάννη, υποδεχόταν τους επισκέπτες του αναλαμβάνοντας πρόθυμα το ρόλο του απόλυτου οικοδεσπότη.

«Κουβεντιάζαμε πολύ, απαγγέλαμε, τραγουδούσαμε και πίναμε. Πίναμε πολύ […] Υποτίθεται ότι ο Πάντι δεν έβλεπε, είναι όμως γεγονός ότι ποτέ δεν αστοχούσε όταν άπλωνε το χέρι του να πάρει το ποτήρι με το κρασί. Δεν έκανε τυφλούς υπολογισμούς σε ένα θέμα τέτοιας σπουδαιότητας. Μια μέρα του το είπα· και αυτός, με μια δόση πονηριάς, μουρμούρισε: “Indeed, indeed”. Είχε υπολογίσει πολύ καλά την απόσταση ανάμεσα στον πραγματικό χώρο και στην παραμορφωμένη του όραση.» (σελ. 66-67)

Ο Φέρμορ ενσάρκωνε με γοητευτικά παλιομοδίτικο τρόπο την παραδοξότητα του «ευγενούς πολεμιστή» που συναντούμε στις σελίδες των μεσαιωνικών ιπποτικών μυθιστορημάτων. Αποκορύφωμα των παράτολμων περιπετειών του υπήρξε η παράτολμη συμμετοχή του στην εντυπωσιακή απαγωγή του γερμανού διοικητή του νησιού Κράιπε. (Aνάμεσα στις διάφορες εξιστορήσεις του επεισοδίου συστήνω το βιβλίο του Στάνλεϊ Μος Κακό Φεγγαραντάμωμα: Το χρονικό της απαγωγής του Στρατηγού Κράιπε, εκδόσεις Μεταίχμιο, 2016).

Στο σακίδιο του ο Φέρμορ (συνδυασμός Ιντιάνα Τζόουνς και Γκράχαμ Γκριν, όπως εύστοχα γράφτηκε) πάντοτε κουβαλούσε ποίηση και λογοτεχνία. Ανήκε σε μια γενιά που, όπως γράφει η Παγιάς, ήταν ερωτευμένη με τις λέξεις.

Οι σελίδες των βιβλίων που διαρκώς συνόδευαν τον Φέρμορ και τους συντρόφους του δεν ήταν ψυχαγωγικό συμπλήρωμα της καθημερινότητας τους· αντίθετα, αποτελούσαν τον οδηγό της σκέψης και της δράσης τους.

Το περιεκτικό βιβλιαράκι της Ντολόρες Παγιάς (που συνοδεύεται από μερικές εξαιρετικές φωτογραφίες) αποτελεί υπέροχο συμπλήρωμα στην εξαιρετική βιογραφία του Φέρμορ από την Άρτεμις Κούπερ (Πάτρικ Λη Φέρμορ- Μια Περιπέτεια, εκδόσεις Μεταίχμιο, 2013). Ταυτόχρονα γνωρίζει στον αμύητο αναγνώστη έναν σπουδαίο στοχαστή της δράσης, ο οποίος υιοθέτησε μια τρόπον τινά επικούρεια στάση που μοιάζει να σπανίζει στις μέρες μας- αυτή την απροϋπόθετης αγάπης για τη ζωή.

*Δημοσιεύτηκε στο amagi (14.6.2017).

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s