Εφαρμοσμένος λαϊκισμός

Τα θλιβερά γεγονότα που αυτές τις μέρες λαμβάνουν χώρα στη Βενεζουέλα δεν αποτελούν απλά τις προφανείς συνέπειες της αντιδημοκρατικής και πλήρως αποτυχημένης διακυβέρνησης του προέδρου Νικολάς Μαδούρο. Αντίθετα, πρέπει να ιδωθούν ως η κατάληξη μιας προδιαγεγραμμένης πολύχρονης πορείας προς τον αυταρχισμό. Ειδικότερα, οι πολίτες της Βενεζουέλας βιώνουν σήμερα με επώδυνο τρόπο τη «διάψευση της λαϊκιστικής υπόσχεσης» (για να δανειστούμε τον όρο του μελετητή του λαϊκιστικού φαινομένου Κας Μούντε) που αντιπροσωπεύει στη χώρα ο τσαβισμός. Συνέχεια ανάγνωσης «Εφαρμοσμένος λαϊκισμός»

Μεταρρυθμίσεις: οι περιπέτειες μιας λέξης

Ο όρος μεταρρύθμιση περιγράφει κάθε αλλαγή πολιτικής με στόχο τη βελτίωση του συνολικού επιπέδου κοινωνικής και οικονομικής ευημερίας. Συνακόλουθα η μεταρρύθμιση (πρέπει να) είναι συστατικό κάθε συνεπούς προσπάθειας μεγιστοποίησης της οικονομικής αποδοτικότητας. Ωστόσο στο πολιτικό λεξιλόγιο της μεταψυχροπολεμικής περιόδου οι μεταρρυθμίσεις αναδείχτηκαν σε μία από τις πλέον ιδεολογικά φορτισμένες λέξεις καθώς ταυτίστηκαν με την περίφημη «Συναίνεση της Ουάσινγκτον». Συνέχεια ανάγνωσης «Μεταρρυθμίσεις: οι περιπέτειες μιας λέξης»

βιβλιοπαρουσίαση: Νησίδες νηφαλιότητας

Νικόλας Σεβαστάκης, Φαντάσματα του καιρού μας- Αριστερά, κριτική, φιλελεύθερη δημοκρατία, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα, 2016, 122  σελ.

 

σεβαστακης

 

Πριν από τριάντα χρόνια ο αμερικανός ιστορικός Ράσελ Τζάκομπι στο έργο του Οι Τελευταίοι Διανοούμενοι (Νησίδες, 2008) προέβλεψε την εξαφάνιση του «δημόσιου διανοούμενου», ο οποίος αποτραβήχτηκε στον αυτοαναφορικό κόσμο της ακαδημαϊκής ζωής. Ο Νικόλας Σεβαστάκης, καθηγητής πολιτικής φιλοσοφίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, δεν συγκαταλέγεται ανάμεσα στους εξαφανισμένους διανοητές. Τα κείμενα (πλην ενός) του νέου βιβλίου του συστήνονται για πρώτη φορά στο αναγνωστικό κοινό και φωτίζουν, με τρόπο νηφάλιο και γλαφυρό, καίριες πτυχές της πολιτικής μας κουλτούρας στα χρόνια της κρίσης. Συνέχεια ανάγνωσης «βιβλιοπαρουσίαση: Νησίδες νηφαλιότητας»

Η πολιτική της χρεοκοπίας

Η ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγησης του προγράμματος προσαρμογής και, συναφώς, οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις καθυστερούν ανεπίτρεπτα επιβαρύνοντας τη δοκιμαζόμενη οικονομία. Ο εφιάλτης μιας αποτυχίας του προγράμματος, πτώχευσης και επιστροφής στο εθνικό νόμισμα που ανεύθυνα αναπαράγεται στο δημόσιο λόγο με δηλώσεις αξιωματούχων προκαλούν αβεβαιότητα σε επενδυτές και καταναλωτές ενώ ανομικά φαινόμενα επιτείνουν  την ανασφάλεια των πολιτών.

Οι χρεοκοπίες κυρίαρχων κρατών δεν είναι ασυνήθιστες στη σύγχρονη ιστορία. Οι οικονομικές και πολιτικές συνέπειες τους ποικίλουν, το ίδιο και τα κίνητρα και  ο χρόνος που αποφασίζονται. Οι οικονομικές αποφάσεις δεν υπακούν πάντοτε στην οικονομική λογική. Το πολιτικό παίγνιο, οι συσχετισμοί ισχύος και οι προσωπικοί υπολογισμοί των κυβερνώντων συχνά υπαγορεύουν τη στιγμή της απόφασης. Σε κάθε περίπτωση, οι κυβερνήσεις αποφεύγουν με κάθε τρόπο την κήρυξη χρεοκοπίας λόγω των αρνητικών συνεπειών στην κοινωνική ευημερία (υποχώρησης ΑΕΠ, αποκλεισμού από τις διεθνείς αγορές, επιπτώσεων στο τραπεζικό σύστημα) αλλά και λόγω των πολιτικών επιπτώσεων. Ορισμένες φορές μάλιστα, η απόφαση καθυστερεί ακόμα και όταν όλα δείχνουν ότι η επίσημη πτώχευση είναι αναπόφευκτη καθώς οι κυβερνήσεις αντιλαμβάνονται το υψηλό πολιτικό κόστος που θα κληθούν να καταβάλουν.  Συνέχεια ανάγνωσης «Η πολιτική της χρεοκοπίας»

Ο ΣΥΡΙΖΑ στα άκρα

Ζούμε στην εποχή του λαϊκισμού. Άνεμοι αυταρχισμού σαρώνουν τον πλανήτη, ακόμη και στην καρδιά της Ευρώπης. Η έγκυρη επιστημονική επιθεώρηση Journal of Democracy δεν δίστασε να αφιερώσει το 25ο επετειακό της τεύχος στο ζήτημα της «δημοκρατικής ύφεσης».

Βέβαια, οι σύγχρονες φιλελεύθερες δημοκρατίες δεν απειλούνται από τις καταστροφικές ολοκληρωτικές ιδεολογίες του παρελθόντος. Απουσιάζουν εκείνες οι μεγάλες αφηγήσεις που θα μπορούσαν να εμφυσήσουν στις οργανωμένες κοινωνίες την προσδοκία μίας εναλλακτικής υπόσχεσης του μέλλοντος. Τούτο όμως δεν σημαίνει πως οι ευρωπαϊκές κοινωνίες είναι αδιαπέραστες στη διαβρωτική απειλή του λαϊκισμού. Άλλωστε ο βηματισμός της Ιστορίας ποτέ δεν υπήρξε γραμμικός. Το παρελθόν υπενθυμίζει ότι οι πολιτικές κοινωνίες παρακμάζουν και ενίοτε καταρρέουν, όταν εγκαταλείπονται οι καταστατικές αρχές του κοινωνικού συμβολαίου στις οποίες εδράζονται. Συνέχεια ανάγνωσης «Ο ΣΥΡΙΖΑ στα άκρα»

Ένα μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα εκατό ημερών

Η οικονομία επιστρέφει σε ύφεση, οι μεταρρυθμίσεις βαλτώνουν, η πολιτική αβεβαιότητα υπονομεύει τις δυνατότητες ανάκαμψης της χώρας. Αντίθετα όμως με τη διάχυτη (δικαιολογημένη) απαισιοδοξία των πολιτών, η χώρα θα μπορούσε- υπό προϋποθέσεις- να επιστρέψει σύντομα στην ανάπτυξη, με λίγες μόνο αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο της οικονομίας. Ο γνωστός πολιτικός οικονομολόγος Ντάνι Ρόντρικ μας υπενθυμίζει ότι στη σύγχρονη ιστορία καταγράφονται μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης μίας οικονομίας στις περιπτώσεις που παρακάμπτονται κάποιοι από τους  «δεσμευτικούς περιορισμούς» (bounding constraints) που εμποδίζουν την αξιοποίηση του παραγωγικoύ δυναμικού της (One Economics, Many Recipes, 2009). Συνέχεια ανάγνωσης «Ένα μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα εκατό ημερών»