Η πριγκίπισσα του Κρεμλίνου

Rosemary Sullivan, Η κόρη του Στάλιν: Η απίστευτη ζωή

της Σβετλάνα Αλιλούγεβα (μετάφραση: Πέτρος Γεωργίου),

 εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα, 2016, 541 σελ.

 

«Η ιστορία είναι η αυτοβιογραφία ενός τρελού.»

Αλεξάντερ Χέρτσεν

 

Στο πέρασμα των χρόνων εκατομμύρια ανθρώπινες ζωές συνεθλίβησαν στα απρόσωπα γρανάζια της Ιστορίας, αχρείαστη θυσία στην εφαρμογή ολοκληρωτικών σχεδίων κοινωνικής μηχανικής. Αναφερόμενος στη σκέψη του ρώσου συγγραφέα Αλεξάντερ Χέρτσεν, ο ιστορικός των πολιτικών ιδεών Αϊζάια Μπερλίν, περιέγραψε αυτό το τραγικό φαινόμενο με εξαιρετική σαφήνεια:

«Ο σκοπός της ζωής είναι η ίδια η ζωή, το να θυσιάζεις το παρόν σε κάποιο απροσδιόριστο και απρόβλεπτο μέλλον είναι μια μορφή αυταπάτης που οδηγεί στην καταστροφή όλων όσων έχουν αξία στα άτομα και τις κοινωνίες- στην αδικαιολόγητη θυσία της σάρκας και του αίματος των ζωντανών ανθρώπινων υπάρξεων στο βωμό εξιδανικευμένων  αφαιρέσεων.»[1]

Αυτή η μοίρα σφράγισε τη ρωσική ιστορία τους τελευταίους δύο αιώνες. Αυτή υπήρξε επίσης η προσωπική ιστορία της πριγκίπισσας του Κρεμλίνου, της μοναχοκόρης του Ιωσήφ Βησσαριόνοβιτς Τζουγκασβίλι. Μια ιστορία που καταγράφει με μοναδική ευαισθησία η καναδέζα συγγραφέας Ρόζμαρυ Σάλιβαν στη βραβευμένη και πολυμεταφρασμένη βιογραφία Η Κόρη του Στάλιν που κυκλοφόρησε πρόσφατα. Συνέχεια ανάγνωσης «Η πριγκίπισσα του Κρεμλίνου»

Advertisements

Η απελευθέρωση της ανάπτυξης

Στα επόμενα χρόνια είναι αναγκαίο η Ελλάδα να καταγράψει συνεχόμενους υψηλούς αναπτυξιακούς ρυθμούς προκειμένου να βελτιώσει περαιτέρω τα δημόσια οικονομικά της και να επουλώσει τις βαθιές πληγές που προκάλεσε η πολύχρονη ύφεση στο σώμα της κοινωνίας. Κυρίως να δημιουργήσει χιλιάδες θέσεις απασχόλησης ώστε να αποτρέψει την οριστική απαξίωση πολύτιμου ανθρώπινου κεφαλαίου και τη δημιουργία μιας «χαμένης γενιάς». Ωστόσο, η ελληνική οικονομία επίμονα καταγράφει αναιμικές αναπτυξιακές επιδόσεις, μοιάζοντας εγκλωβισμένη στην παγίδα της χαμηλής ανάπτυξης (μόλις πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναθεώρησε τις εκτιμήσεις της για το ΑΕΠ του 2017 στο 1,6% από το αρχικό 2,7%). Είναι ενδεικτικό ότι, με τους σημερινούς ρυθμούς ανάπτυξης η ανεργία θα επιστρέψει στα προ κρίσης επίπεδα το 2030. Συνέχεια ανάγνωσης «Η απελευθέρωση της ανάπτυξης»

Η σοσιαλδημοκρατία σε κρίση (και μία διέξοδος)

b220998

 

Ξενοφών Κοντιάδης, Η σοσιαλδημοκρατία σήμερα,

εκδόσεις Πόλις, 2017, 230 σελ.

 Η σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία βρίσκεται σε βαθιά κρίση. Η εκλογική απίσχναση των ευρωπαϊκών σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων την τελευταία εικοσαετία μοιάζει να υπερβαίνει την καθοδική φάση ενός (μεγάλου) πολιτικού κύκλου θέτοντας σοβαρά ερωτήματα για την πολιτική επιβίωση της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατικής οικογένειας. Μόλις πρόσφατα το κραταιό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας (SPD) κατέγραψε μία από τις χειρότερες ήττες της μεταπολεμικής ιστορίας του[1].

Η κρίση της σοσιαλδημοκρατίας δεν είναι μόνο εκλογική αλλά και κρίση κυβερνησιμότητας. Είναι χαρακτηριστική η καθίζηση του γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος (PS) υπό την προεδρία του Φρανσουά Ολάντ στις τελευταίες προεδρικές εκλογές. Στα καθ’ ημάς, η εντυπωσιακή κατάρρευση του κυρίαρχου στη μεταπολιτευτική περίοδο ΠΑΣΟΚ οδήγησε στην υιοθέτηση του όρου «πασοκοποίηση» (pasokification) προκειμένου να περιγραφεί η ραγδαία πτώση της εκλογικής απήχησης των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων. Είναι μάλιστα τέτοια η απογοήτευση που μέχρι και προοδευτικά έντυπα (μεταξύ άλλων, η βρετανική επιθεώρηση New Statesman) δεν διστάζουν να αμφισβητήσουν την οποιαδήποτε χρησιμότητα της σοσιαλδημοκρατίας ως ολοκληρωμένου πολιτικού προγράμματος.[2] Συνέχεια ανάγνωσης «Η σοσιαλδημοκρατία σε κρίση (και μία διέξοδος)»

Χωρίς ψευδαισθήσεις για την επόμενη μέρα

(σε συνεργασία με τον Πάνο Καζάκο)

 

Τη δημόσια συζήτηση απασχολεί ήδη και θα απασχολήσει ολοένα και περισσότερο τους επόμενους μήνες το ζήτημα της πορείας της ελληνικής οικονομίας μετά την τυπικά προβλεπόμενη λήξη του τρέχοντος προγράμματος προσαρμογής («Μνημονίου») τον Αύγουστο του 2018. Η επόμενη μέρα θα βρει την ελληνική οικονομία να έχει εξορθολογήσει τα δημόσια οικονομικά της και να έχει προωθήσει ένα σημαντικό αριθμό μεταρρυθμίσεων. Ταυτόχρονα όμως η οικονομία δεν φαίνεται να έχει οριστικά τροχοδρομηθεί στις ράγες μιας ισχυρής και διατηρήσιμης ανάπτυξης, ενώ ακόμη εκκρεμεί μια σειρά αναγκαίων θεσμικών και διαρθρωτικών αλλαγών. Θεωρούμε κρίσιμο να προσεγγίσουμε την επόμενη μέρα χωρίς ψευδαισθήσεις που μπορεί να αποβούν (για ακόμη μία φορά) καταστροφικές. Συνέχεια ανάγνωσης «Χωρίς ψευδαισθήσεις για την επόμενη μέρα»

Η παγίδα της χαμηλής ανάπτυξης

Η ελληνική οικονομία βρίσκεται εγκλωβισμένη σε μία παγίδα χαμηλής ανάπτυξης. Η πολύχρονη και επώδυνη δημοσιονομική προσαρμογή, η προώθηση των μεταρρυθμίσεων των προηγούμενων ετών και η απομάκρυνση του Grexit, δεν μετουσιώθηκαν σε ισχυρούς αναπτυξιακούς ρυθμούς. Διεθνείς οργανισμοί αναθεωρούν προς τα κάτω τις εκτιμήσεις τους για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Και η αναιμική ανάπτυξη του πρώτου εξαμήνου του έτους (0,8%) εντείνει την ανησυχία για την επίτευξη των (αναθεωρημένων) αναπτυξιακών στόχων του προϋπολογισμού (1,8%).

Είναι φανερό ότι, στην ελληνική περίπτωση ο «επιταχυντής της ανάπτυξης» (accelerator effect) δεν λειτουργεί, καθώς η βελτίωση επιμέρους δεικτών της οικονομίας δεν ενισχύει αποφασιστικά την εμπιστοσύνη και τις προσδοκίες κέρδους της επιχειρηματικής κοινότητας. Συνέχεια ανάγνωσης «Η παγίδα της χαμηλής ανάπτυξης»

Για μία νέα βιομηχανική πολιτική

Η δεκαετία του ’80 χαρακτηρίστηκε από την εγκατάλειψη της βιομηχανικής πολιτικής ως εργαλείο οικονομικού σχεδιασμού καθώς οι προσπάθειες ανάδειξης «εθνικών πρωταθλητών» στο πεδίο των επιχειρήσεων κάθε άλλο παρά απέδωσαν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Η κάμψη της ευρωπαϊκής βιομηχανικής παραγωγής στη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης αλλά και η μετέπειτα υποτονική ανάκαμψή της, ο εντεινόμενος σε παγκόσμιο επίπεδο ανταγωνισμός και η αυξημένη σημασία της τεχνολογίας, επαναφέρει την προβληματική της στήριξης του δευτερογενούς τομέα. Συνέχεια ανάγνωσης «Για μία νέα βιομηχανική πολιτική»

Μερικές σκέψεις για την ανάπτυξη

Ο αμερικανός γερουσιαστής Ρόμπερτ Κένεντι έλεγε ότι το ΑΕΠ μετρά τα πάντα εκτός από όσα δίνουν πραγματική αξία στη ζωή. Σύμφωνα μάλιστα με το ερευνητικό πεδίο των «οικονομικών της ευτυχίας», η σημασία του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (ΑΕΠ) υποχωρεί όταν το κατά κεφαλή εισόδημα αυξάνεται πάνω από ένα όριο (υπολογίζεται περίπου στα 30.000 δολάρια). Σε αυτή την περίπτωση άλλοι παράγοντες, όπως η ελευθερία επιλογών, η κοινωνική προστασία, η εμπιστοσύνη ανάμεσα στα μέλη της κοινότητας, το κράτος δικαίου και η καλή διακυβέρνηση, η ποιότητα της εργασίας, επηρεάζουν καθοριστικά την «ικανοποίηση της ζωής» των πολιτών (life satisfaction).

Ωστόσο, το ΑΕΠ παραμένει ο πλέον αξιόπιστος παράγοντας μέτρησης της κοινωνικής ευημερίας και το κύριο μέσο απεγκλωβισμού από την παγίδα της φτώχειας. Στα χρόνια της οικονομικής κρίσης η ελληνική οικονομία απώλεσε σχεδόν το ένα τρίτο του ΑΕΠ της, κάτι που άφησε βαθιές πληγές στο κοινωνικό σώμα. Σήμερα οι έλληνες παρουσιάζονται ως οι πλέον δυστυχισμένοι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Bloomberg Misery Index 2017), ενώ βρίσκονται μόλις στην 88η θέση ανάμεσα στους πολίτες 156 κρατών, στην κατάταξη του World Happiness Report για το 2017 αναφορικά με την ικανοποίηση της ζωής τους. Συνέχεια ανάγνωσης «Μερικές σκέψεις για την ανάπτυξη»